De overwinningsnederlaag van Jan Pronk. Pas in de vijfde en voorlaatste ronde legde hij het af tegen Liliane Ploumen. De partijtop durfde de confrontatie met de oude linkse boef en schersplijper niet aan, en kon zijn opluchting over de uitslag nauwelijks verbergen. De kiesprocedure is exemplarisch voor de huidige PvdA en de Nederlandse democratie. In plaats van een scherp profiel en de eerste keus ging de voorkeur uit naar een vaag profiel en de tweede keus. Niet de beste, maar de minst slechte won. Vanwege het draagvlak. Vanwege de coalitie. Vanwege de politieke cultuur.
De hypocrisie van Jacques Tichelaar. Die doet net alsof het besluit om geen referendum te willen houden over het Europese Hervormingsverdrag genomen is op ‘zuiver inhoudelijke’ gronden. De partij draait ten opzichte van het verkiezingsprogramma 180 graden. De politieke koehandel met het ontslagrecht wordt ontkend, maar blijkt toch gepleegd. De coalitiedwang zet de PvdA opnieuw in de klem. Tichelaar geeft een ‘indringende waarschuwing’ af aan de voorstanders van een referendum-initiatiefwet, die zielig spartelen onder dit machtswoord. Zal Paul Kalma, ‘het geweten van de fractie’, de enige zijn die hieraan mag meedoen, om zijn geweten te sussen, en omdat het qua stemverhoudingen toch geen kwaad meer kan?
De burgemeesters-soap van Aleid Wolfsen en Ralf Pans in Utrecht. En die van Ferd Crone in Leeuwarden. De PvdA is blijkbaar alleen vóór het referendum als de bevolking mag kiezen tussen PvdA’ers. Zelfs Pans is er voor om het referendum open te breken om kandidaten van andere partijen te laten meedoen! Leefbaar Utrecht en de SP hebben gelijk wanneer zij dit ‘een vanuit Den Haag geregisseerde poppenkast’ noemen. Pierre Heijnen, de ‘burgemeesterslobbyist’ van de PvdA noemt dat ‘je reinste flauwekul… Er is onder partijen (!!) concurrentie voor burgemeestersposten, maar van regie is geen sprake’. Maar net als in Leeuwarden lijkt er sprake van een deal. Tegenstanders zeggen dat de PvdA koste wat kost een partijgenoot wilde, ‘daar is landelijke regie op gezet’.
Het voortschrijdend inzicht van Guusje Ter Horst. De minister van BZ ziet niets meer in de door de raad gekozen burgemeester die in het verkiezingsprogramma staat, en al helemaal niets meer in de direct gekozen burgemeester waar zij niet lang geleden nog voorstander van was. De gekozen burgemeester is volgens haar ‘voorgoed van het politieke toneel verdwenen’. Als iemand met gezag zoiets zegt, wordt dit een zichzelf vervullende voorspelling. Net als het CDA en de CU verdedigt zij de kroonbenoeming en keert zich tegen elke vorm van politisering van het ambt. Want dat ‘past niet in de Nederlandse politieke cultuur’. Ed van Thijn noemt de uitspraken van Ter Horst nu ‘verbijsterend’, maar hij was degene die de gekozen burgemeester in de Eerste Kamer tot zinken bracht.
Het politiek lijderschap van Wouter Bos. Die alle bovengenoemde politieke gedraai en gekuip ondersteunt. Een minister van Financiën bovendien die goede sier maakt met ‘de zwaarste lasten op de sterkste schouders’, maar die de armen op de nullijn houdt, de middenklasse een kwart procent armer maakt, zichzelf en zijn collega’s tien procent rijker, het koningshuis honderdduizenden extra geeft, en de zelfverrijking aan de bedrijfstop helemaal laat lopen. Nivelleren is daarvoor inderdaad niet het goede woord.
De PvdA verziekt de politiek. Weldenkende mensen die ons moeten vertegenwoordigen worden aangezet tot liegen, draaien, buigen en slikken. Er zijn heel weinig mensen die zeggen wat zij denken in Den Haag. De democratische vernieuwing is door de regeringscoalitie geheel van de agenda afgevoerd. De partocratie heerst als nooit tevoren. De coalitie- en fractiedwang zorgen opnieuw voor misselijk makende taferelen. Politieke individualisten en zelfdenkers leggen op dramatische wijze het loodje. We worden niet door volksvertegenwoordigers maar door partijvertegenwoordigers en hun klonen geregeerd. In dit opzicht is Nederland geen democratie. En daar moet wat aan gedaan worden.
